Çanakkale'de bir saha planı çoğu zaman bir sefer tarifesine bakılarak başlar. İl hem Anadolu hem Avrupa yakasına yayılır; on iki ilçesinden Gelibolu ve Eceabat yarımadada, Gökçeada ile Bozcaada denizin ortasında, geri kalanı Biga Yarımadası'nın içinde ve kıyısındadır. Bir kişinin gün içindeki hareketi bir iskeleden, bir feribot sırasından ya da köprüden geçiyorsa, plan o geçişe göre kurulur.
Tespit Dedektiflik İstanbul merkezlidir; Çanakkale'de şube, ofis ya da kalıcı bir ekibimiz yok. Saha günleri dosyanın kapsamı netleştikten sonra İstanbul'dan planlanır ve gerektiğinde iki yakaya ya da adaya ayrı ayrı yayılır. Adaya gitmek gereken bir işte dönüş seferi de planın bir parçası olarak baştan konuşulur.
Kullandığımız yollar dardır: kamusal alanda gözlem, açık kaynak taraması, ticaret sicili ilanları ve sizin kendi belgeleriniz. Bilet, yolcu listesi ya da geçiş kaydı gibi bilgilere özel kişi olarak ulaşılmaz. Toplanan notların bir davada nasıl kullanılacağına avukatınız karar verir.
Eceabat, Kilitbahir ve Lapseki iskelelerinde bir günü belgelemek
Merkez ile Eceabat ve Kilitbahir arasında, kuzeyde de Lapseki ile Gelibolu arasında feribotlar düzenli olarak işler. İskele girişi, araç sırası ve bekleme alanı kamusal yerlerdir; bir kişinin hangi saatte hangi sefere bindiği buradan not edilebilir. Ama tek başına bu bilgi eksiktir: Merkez'de feribota binen birini görmek, onun Eceabat'tan sonra nereye gittiğini göstermez. Bu yüzden boğaz geçişi içeren dosyalarda karşı yakadaki iniş noktası için ayrı bir gözlem planlanır ve iki not saat eşleşmesiyle tek bir olay sırasına yazılır. Bilet bilgisi, yolcu listesi ve iskele kameraları özel kişiye açık değildir; bunlar gerekiyorsa davada avukatınızın talebiyle mahkemeden istenir. İskele görevlisinden kimlik gizleyerek bilgi almak hem suçtur hem de elde edilen her şeyin değerini ortadan kaldırır; böyle bir yönteme başvurmayız.
Köprüden geçen bir aracın bıraktığı iz
Lapseki ile Gelibolu'yu bağlayan 1915 Çanakkale Köprüsü, Malkara–Çanakkale Otoyolu'nun parçasıdır ve iki yaka arasındaki geçişi feribot beklemeden mümkün kılar. Saha açısından bunun anlamı şudur: iskelede olduğu gibi kişinin belirli bir sırada beklediği, gözlemlenebilir bir an yoktur. Otoyolda bir aracı arkadan izlemek hem tehlikelidir hem de ölçülü bir gözlem sayılmaz; bunu yapmayız. Geçiş kayıtları da özel kişiye kapalıdır ve ancak yetkili kurumlardan, dava içinde mahkeme yoluyla istenebilir. Bu nedenle köprüyü kullanan bir kişinin dosyasında soru farklı kurulur: kişi Gelibolu ya da Trakya tarafında hangi noktaya varıyor, orada ne kadar kalıyor? Varış noktası biliniyorsa gözlem orada başlar. Bilinmiyorsa önce açık kaynak ve belge çalışmasıyla hedef daraltılır; ardından yalnız gerekli günler için saha planı yapılır.
Gökçeada ve Bozcaada'da dönememe ihtimali
Gökçeada'ya Eceabat'taki Kabatepe iskelesinden, Bozcaada'ya Ezine'nin Geyikli tarafındaki iskeleden feribotla gidilir. Gökçeada hattı Kuzulimanı'na yaklaşık bir buçuk saat sürer ve güçlü rüzgârda seferler iptal edilebilir; Bozcaada hattı daha kısadır ama yaz sezonunda yoğunlaşır. Adalarda çalışmanın ilk kuralı, dönüşün garanti olmadığını baştan kabul etmektir. Bu yüzden ada içeren her kapsamda yedek gün ve olası konaklama ayrı bir kalem olarak yazılır. İkinci kural ölçekle ilgilidir: iki adada da yerleşik nüfus azdır, kışın sokaklar sakindir ve yabancı biri kısa sürede fark edilir. Yaz kalabalığı içinde bu sorun azalır; kış aylarında ise adada sahaya çıkmak yerine çoğunlukla belge ve açık kaynak çalışmasıyla ilerlenir. Adada da konutun, pansiyon odasının ya da kapalı bir mekânın içi gözlem kapsamına girmez.
Kordon, Saat Kulesi ve Terzioğlu: Merkez'in iki takvimi
Merkez'de günün akışı deniz kenarındaki Kordon, Çimenlik Kalesi ve Saat Kulesi'nin çevrelediği çarşı arasında geçer. Kentin iki ayrı takvimi vardır. Birincisi Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi'nin Terzioğlu Yerleşkesi'ne bağlı akademik takvimdir: eylülde kiralık daireler dolar, haziranda boşalır, kısa süreli kiracılık yaygındır. Bu yüzden adres tespiti dosyalarında kişinin kayıtlı adresi ile gerçekte kaldığı yer sık sık ayrışır. İkincisi turizm takvimidir: yazın Troya ve yarımadaya gelen ziyaretçiler Kordon'u ve iskeleyi kalabalıklaştırır. Kalabalık, yaya gözlem yapan birinin göze batmamasını kolaylaştırır ama bir kişiyi kalabalıkta kaybetme riskini de artırır. Başka şehirden çocuğu burada okuyan ebeveynlerin kaygılarında sınır açıktır: reşit bir gencin telefonu, yazışmaları ve hesapları araştırma konusu olmaz; bakılabilen yalnız kamusal koşullardır ve kaygıyla orantılı kısa gözlemlerdir.
Biga, Çan ve Yenice: sanayi ve maden hattı
Doğuya, Balıkesir sınırına doğru gidildikçe turizm geri çekilir, fabrika ve ocak öne çıkar. Biga'da organize sanayi bölgesi ve D-200 karayolu boyunca dizilen işletmeler vardır; Çan'ın kimliği linyit ve kömürle çalışan santralden gelir; Yenice ise ormanlık, dağlık ve seyrek nüfuslu köylerden oluşur. Bu hatta öne çıkan sorular kurumsaldır: vardiya beyanı ile gerçek hareketin uyuşmaması, tedarikçi ya da alt yüklenicinin güvenilirliği, işten ayrılan bir çalışanın müşterileri rakip firmaya taşıması. Çalışma işverenin kendi kayıtları ve ticaret sicili ilanlarıyla başlar; saha tarafı tesis kapısının dışı ve kamuya açık yollarla sınırlıdır. Ocak ve santral sahasının içi kapsam dışıdır. Biga ve Yenice Merkez'den epey uzaktadır, Çan ve Biga'nın gündelik hayatı ise Balıkesir tarafına da uzanır; bu yüzden bu ilçelerdeki saha günleri ayrı bir yolculuk olarak planlanır.
Gelibolu Yarımadası'nda 18 Mart ve 25 Nisan haftaları
Gelibolu Tarihi Milli Parkı'nın toprakları büyük ölçüde Eceabat ve Gelibolu ilçelerindedir. 18 Mart ve 25 Nisan çevresinde yurt içinden ve yurt dışından gelen ziyaretçiler, yılın büyük bölümünde sakin olan bu ilçeleri birkaç günlüğüne kalabalıklaştırır. Konaklama, tur ve ulaşım hizmetlerinin yoğunlaştığı bu haftalar, sahte pansiyon ilanları ve kapora dolandırıcılığı gibi sorunların da arttığı dönemlerdir. Ödeme yapmadan önce ilanı verenin gerçekten bir işletme olup olmadığını ve parayı göndereceğiniz hesabın kime ait olduğunu sorgulamak, sonradan yapılacak her araştırmadan daha etkilidir. Yarımadanın orman, tepe ve kıyı yolları, kayıp bir kişinin son görüldüğü yeri belirlemeyi de zorlaştırır; böyle bir durumda ilk adım her zaman kolluğa başvurmaktır. Gelibolu ayrıca Trakya'ya, Tekirdağ yönüne açılan kapıdır; yarımadada başlayan bir iz il dışına uzanabilir.
Ezine, Bayramiç ve Ayvacık'ta zeytinlik, tarla ve pansiyon
İlin güneybatısı tarım ve kıyı turizmiyle şekillenir. Ezine peyniri ve tarımsal üretimiyle, Bayramiç Kaz Dağları eteğindeki ova tarımıyla, Ayvacık ise zeytinlikleri, Assos ve Küçükkuyu kıyılarıyla bilinir. Bu dokunun doğurduğu sorular da ona benzer: miras kalan bir zeytinliğin kim tarafından işletildiği, internette ilanı verilen bir tarlanın satıcısının gerçekten satma yetkisine sahip olup olmadığı, yaz sezonunda pansiyon ya da restoranda çalışan personelin kasayla ilgili tutarsızlıkları. Satıcının kimliği ve ilan geçmişi açık kaynaklardan derlenebilir; arazinin gerçek durumu kamusal yoldan görülebildiği kadarıyla tarihli fotoğrafla belgelenebilir. Tapu kaydına ise biz bakmayız; bu bilgi tapu müdürlüğündeki resmî işlemle ya da avukatınız aracılığıyla öğrenilir. Mevsimlik tarım işçisi hareketi de bu ilçelerde yazın nüfusu değiştirir ve gözlem saatlerini etkiler.
Mahkeme haritası: Merkez, dokuz ilçe adliyesi ve Bursa
İlin ana adliyesi Merkez'deki Çanakkale Adalet Sarayı'dır. Eceabat ile Bozcaada'nın ayrı adliyesi yoktur; bu iki ilçenin dosyaları da Merkez'de görülür. Ayvacık, Bayramiç, Biga, Çan, Ezine, Gelibolu, Gökçeada, Lapseki ve Yenice'de ise ayrı adliyeler bulunur. Bu mahkemelerin verdiği kararlar istinafta Bursa Bölge Adliye Mahkemesi'nin önüne çıkar; Avrupa yakasındaki Gelibolu'nun dosyaları da bu kuralın dışında değildir. Bu bilgi bugünkü kaynaklarımıza dayanır; teşkilat değişebileceği için yetkili yeri dava açmadan önce avukatınızla teyit edin. Boğazın iki yakasında ya da ada ile kara arasında yaşayan çiftlerde boşanma davasının nerede açılacağı ayrıca tartışılabilir; Türk Medeni Kanunu eşlerden birinin yerleşim yerini ve son altı ay birlikte oturulan yeri esas alır. Hangisinin seçileceğine avukatınız karar verir; notlar o mahkemeye göre düzenlenir.
Rüzgâr, kuyruk ve yedek gün: süreyi ve bütçeyi ne belirler
Çanakkale'de bir dosyanın kaç gün süreceğini çoğu zaman hava ve deniz belirler. Güçlü rüzgâr ada seferlerini aksatabilir, yoğun sis boğazdaki trafiği yavaşlatabilir, yazın iskelelerdeki araç kuyrukları uzar. Bu yüzden kapsam yazısına hava kaynaklı bir yedek gün eklemek bu ilde alışkanlığımızdır. Aynı gün iki yakada gözlem gerektiren bir işte iki ayrı nokta tutmak, tek noktalı bir işe göre doğal olarak daha fazla emek ister; adaya konaklamalı gidiş de ayrı bir kalemdir. Bunların hepsi ön görüşmede açıkça konuşulur ve önceden bir sonuç vaadi verilmez. Sınırlar ise her ilçede aynıdır: Türk Ceza Kanunu'nun özel hayat ve kişisel veri hükümleri ile Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde telefonları dinlemeyiz, yazışmalara bakmayız, araca konum cihazı yerleştirmeyiz, gizli ses kaydı almayız, kurum kaydı sorgulatmayız. Aile davalarında delili değerlendiren hâkimdir.
Çanakkale İlçeleri
Çanakkale'da Öne Çıkan Hizmetler
Sorular
Çanakkale — Sık Sorulan Sorular
Gökçeada'da yaşayan eşimle ilgili bir dava için adaya kaç kez gidilmesi gerekir?+
Bu, neyin belgeleneceğine bağlıdır. Çoğu dosyada adaya gidiş sayısını azaltmak için önce kara tarafındaki işler tamamlanır: Kabatepe iskelesinde geliş ve dönüş saatleri, Merkez'deki bağlantılar, açık kaynaktaki izler. Adaya ancak orada görülmesi gereken belirli bir an varsa gidilir. Rüzgâr yüzünden sefer iptali ihtimali olduğundan her ada günü için bir yedek gün kapsamda baştan yazılır.
Velayeti bende olan çocuğum bayramda babasıyla Bozcaada'ya gitti ve dönüş ertelendi; ne yapmalıyım?+
İlk adım avukatınızı ve gerekiyorsa kolluğu aramaktır; mahkeme kararına uyulmaması resmî yollarla ele alınır. Bizim katkımız sınırlıdır ama işe yarar: Geyikli iskelesindeki dönüş seferlerinin kamusal alandan izlenmesi ve olayların saatli bir sırası. Çocuğun görüntüsü yalnız gerekli ölçüde rapora girer; çocukla ya da babasıyla temas kurulmaz.
Biga'daki bir tedarikçiyle büyük bir anlaşma yapmadan önce neye bakılabilir?+
Firmanın ticaret sicili ilanları, ortaklık değişiklikleri ve kamuya açık kayıtlardaki faaliyet geçmişi taranır. Bildirdiği adreste gerçekten bir üretim ya da depo faaliyeti olup olmadığı dışarıdan kısa bir gözlemle doğrulanabilir. Firmanın banka hesapları, vergi bilgileri ya da çalışan kayıtları gibi iç bilgilerine ulaşılmaz; bunları ancak firmanın kendisinden belge olarak isteyebilirsiniz.
Küçükkuyu'da zeytinlik almak istiyorum; satıcıyı ve araziyi önceden araştırabilir misiniz?+
Satıcının açık kaynaklardaki ilanları, aynı araziyi daha önce başka fiyatla satışa çıkarıp çıkarmadığı ve kamuya açık ticari bilgileri derlenebilir. Arazinin yoldan görülen durumu, bakımlı olup olmadığı ve üzerinde başka birinin çalışıp çalışmadığı fotoğrafla belgelenebilir. Tapu ve imar bilgisini ise resmî kurumlardan siz ya da avukatınız alırsınız; satışı bu belgeler olmadan tamamlamayın.
Kışın Merkez dışındaki ilçelerde çalışmak zorlaşır mı?+
Kara ilçelerinde, Biga ya da Bayramiç'te, kış çalışmayı durdurmaz ama sokaklar boşaldığı için bekleme süresi kısalır. Asıl fark adalarda ve boğaz geçişlerinde ortaya çıkar: kışın sefer sayısı azalabilir, rüzgâr iptallere yol açabilir. Bu yüzden kış aylarında açılan ada dosyalarında takvim daha esnek tutulur ve belge çalışması öne alınır.