Şırnak'la ilgili bir talebi dinlerken ilk baktığımız şey haritadaki yüksekliktir. Cizre ile Silopi, Dicle'nin ve Habur'un açtığı düzlükte, ticaretin ve nakliyenin hızlı aktığı iki kalabalık ilçedir. İl merkezi ise Cudi'nin eteğinde, çok daha yüksekte kurulu sakin bir idari kenttir; Uludere, Beytüşşebap ve Güçlükonak dağlık arazide seyrek yerleşimlerdir. Yedi ilçeli bu ilde aynı soru, ovada ve dağda iki ayrı plan gerektirir.
Şırnak'ta bir büromuz ya da sürekli bulunan bir ekibimiz yoktur; dosya İstanbul'dan yönetilir. Önce belgeler ve açık kaynaklar masa başında incelenir, sahaya çıkmak gerekiyorsa hangi ilçede kaç gün çalışılacağı yazılı kapsama geçirilir. Cizre yakınındaki Şerafettin Elçi Havalimanı ova ilçelerine ulaşmayı kolaylaştırır; dağ ilçeleri için ise ayrıca bir yol günü hesaplanır.
Cizre'de de dağ ilçelerinde de elimizdeki araçlar aynıdır ve azdır: caddede, çarşıda, otogarda yapılan kısa gözlemler; internette herkesin görebildiği kayıtlar; ticaret sicilindeki firma ilanları; bir de sizin getirdiğiniz sözleşme, dekont ve mesajlar. Askerî ve güvenlik bölgeleri bu listenin dışındadır; oralarda gözlem ve kayıt yapılmaz. Hazırlanan raporun mahkemeye sunulup sunulmayacağı, sunulacaksa nasıl sunulacağı avukatınızın vereceği bir karardır.
İki adliye, yedi ilçe: dosya Şırnak'a mı Cizre'ye mi gider
İlin yargı haritasında iki ağırlık merkezi vardır. İl merkezindeki Şırnak Adliyesi, Merkez ilçenin yanında Uludere ve Beytüşşebap dosyalarını görür. Cizre'de ayrı bir adliye çalışır ve kaynaklarımıza göre Silopi ile İdil'in işleri de oraya gider. Güçlükonak'ın hangi adliyeye bağlı olduğu kaynağımızda net değildir; bu ilçeden gelen bir işte davanın yerini baştan bir hukukçuya sordurmak gerekir. Şırnak'taki mahkemelerin kararlarına itiraz edilirse dosya Diyarbakır'daki bölge adliye mahkemesine taşınır. Bu bağlantılar yıllar içinde yeniden düzenlenebildiği için, dava açmadan önce Cizre mi Şırnak mı sorusunu avukatınıza bir kez de sorun. Pratikteki karşılığı şudur: Silopi'de yaşayan biriyle ilgili bir aile dosyası çoğu zaman il merkezine değil Cizre'ye gider, Uludere'deki bir miras uyuşmazlığı ise dağ yolunu aşıp Şırnak'ta görülür. Raporu yazarken bu ayrımı gözetiriz: Cizre'de görülecek bir dosyanın kronolojisi Cizre ve Silopi'deki yerlere, il merkezindeki bir dosyanınki Cudi eteğindeki mahallelere göre kurulur; raporun dava dosyasına konup konmayacağına ise avukatınız karar verir.
Habur Kapısı'na dayanan nakliye zincirinde alacak
Silopi'nin gündelik ekonomisi Habur Sınır Kapısı'ndan geçen dış ticarete bağlıdır. Nakliye firmaları, tır şoförleri, gümrük müşavirleri, depo ve akaryakıt işletmeleri birkaç kilometrelik bir alanda birbirine iş verir. Bu zincirde sipariş çoğu zaman telefonla verilir, sevkiyattan önce avans ödenir, kalan bedel sonraya bırakılır; uyuşmazlık da genellikle bu kalan bedel üzerinden çıkar. Böyle bir dosya sahayla değil masayla açılır: sevk notları, faturalar, havale dekontları ve yazışmalar tarih sırasına konur. Ardından muhatabın Silopi ya da Cizre'deki işletmesinin hâlâ açık olup olmadığı, tabelası ve çalışma saatleri dışarıdan kısa bir gözlemle doğrulanır; firmanın kendisi ticaret sicili ilanlarından taranır. Gümrük, vergi ve banka kayıtlarına bakmayız; bunlar gerekirse avukatınız aracılığıyla mahkemeden istenir. Karşı taraf yurt dışındaysa tahsilatın hangi yolla yürüyeceği ayrı bir hukuki sorudur ve avukatın alanıdır.
Dicle kıyısında Cizre çarşısı ve öğle boşluğu
İlin en kalabalık ilçesi olan Cizre, Dicle kıyısında bir ticaret kenti gibi yaşar. Çarşı, otogar çevresi ve ana caddeler gün boyu hareketlidir; bu kalabalık, kamusal alanda kısa bir gözlemin dikkat çekmeden yapılmasına imkân verir. Ama ovanın yazı çok sıcaktır ve öğle saatlerinde sokaklar belirgin biçimde boşalır, çarşı akşamüstü yeniden canlanır. Bu yüzden Cizre'de bir saha günü saatlere bölünür: sabahın erken saatleri ve akşamüstü verimlidir, öğle arası çoğu zaman boşa geçer. Ayrı yaşayan bir eşin çocuk teslim saatlerine uyup uymadığı gibi aile sorularında bu ritim önceden bilinirse gereksiz bekleme azalır. Konut girişi, avlu ve site içi özel alandır; kayıt yalnız Cizre'nin caddelerinden ve çarşısından, herkesin görebildiği yerlerden alınır. Cizre'deki bir dosya sık sık Silopi'ye de uzanır; iki ilçe arasında gidip gelen birinin günü tek bir kronolojide birleştirilir.
Asfaltit ocakları, santral ve petrol sahasında taşeron soruları
Şırnak asfaltit kömürü yataklarıyla bilinir; Silopi'deki termik santral ve çevresindeki ocaklar, Gabar Dağı çevresindeki petrol sahalarıyla birlikte ilin iş hayatında büyük yer tutar. Bu sahalar kamusal erişime kapalıdır ve içlerinde gözlem yapılmaz. Buradan gelen talepler çoğunlukla kurumsaldır: işi yarıda bırakıp ortadan kaybolan bir alt yüklenici, şişirilmiş hakediş belgesi, ödenmeyen hizmet bedeli ya da raporlu günlerde başka işte çalışma iddiası. Çalışma şirketin kendi belgeleriyle başlar: sözleşme, hakediş, puantaj, servis listesi. Alt yüklenicinin gerçekten faaliyette olup olmadığı ticaret sicili ilanları ve kamuya açık izlerle, bildirdiği adresteki durum ise dışarıdan kısa bir gözlemle kontrol edilir. Vardiya sonrası kamusal alandaki hareket ancak somut bir şüphe varsa ve ölçülü biçimde not edilir; çalışanın özel yaşamı ve kişisel verileri KVKK çerçevesinde korunur, işle ilgisiz ayrıntı rapora girmez.
Cudi eteğinde il merkezi: küçük çarşı, kısa pencere
Şırnak Merkez, ova ilçelerinden hem yükseklik hem tempo olarak ayrılır. Valilik, adliye ve Şırnak Üniversitesi'nin Merkez yerleşkesi kentin iskeletini oluşturur; ticaret birkaç ana cadde ve çarşı çevresinde toplanır. Bu ölçekte bir kentte aynı noktada uzun süre bekleyen yabancı bir araç kısa sürede fark edilir. O yüzden il merkezindeki saha çalışması bekleyişe değil, kişinin düzenine göre seçilmiş kısa pencerelere dayanır: işe gidiş saati, çarşıya iniş, okul çıkışı. Üniversite takvimi kiralık konut hareketini de belirler; eylülde dolan öğrenci evleri yazın boşalır ve kayıtlı adresle gerçekte kalınan yer ayrışabilir. Kış aylarında kentin yüksekliği kar ve buzlanma getirir; ovaya inen yol yavaşlar ve bu da aynı gün içinde hem Merkez'de hem Cizre'de çalışmayı çoğu zaman olanaksız kılar.
İdil: Midyat yönüne açılan ilçede il dışına taşan ticaret
İdil, ilin batı ucunda, Mardin'e komşu ve Midyat yönüne açılan bir ilçedir; çarşısı Hükümet Caddesi çevresinde toplanır. Cizre Adliyesi'ne bağlı olması, İdil'de yaşayan biriyle ilgili bir dosyanın il merkezine değil Cizre'ye gideceği anlamına gelir. Ticari ilişkiler de çoğu zaman il sınırında durmaz; İdil'den Midyat'a ya da Mardin merkeze uzanan bir alım satımda muhatabın işletmesi başka bir ilde olabilir. Böyle bir dosyada plan idari sınıra göre değil, kişinin fiilen kullandığı yola göre çizilir: önce belge ve açık kaynakla muhatabın nerede iş yaptığı netleşir, gerekiyorsa iki ildeki kısa gözlem günleri aynı takvime yazılır. İdil'in küçük çarşısında da tanınma riski il merkezindeki kadar yüksektir; gözlem saatleri önceden belirlenir ve kısa tutulur.
Uludere, Beytüşşebap ve Güçlükonak'ta köy evi ve arazi
İlin yüksek ve seyrek ilçelerinde gündelik hayat hayvancılığa, yaylaya ve küçük esnafa dayanır. Uludere ve Beytüşşebap dağlık, kışı uzun ilçelerdir; Güçlükonak ise ilin en küçük ilçelerinden biridir. Buradan gelen başvurular çoğunlukla miras kalan köy evinin ya da tarlanın kimin tarafından kullanıldığı, mirasçılar arasında yazıya geçmemiş paylaşımlar ve ilçe çarşısındaki esnaf alacağı üzerinedir. Bir köye gidiş, yol ve hava koşullarına göre bütün bir günü alabilir; bu yüzden önce belge ve açık kaynak çalışması tamamlanır. Taşınmazın kamusal yoldan görülebilen kullanımı tarihli fotoğrafla belgelenebilir; eve, avluya ya da araziye girilmez. Kimin adına tapulu olduğu sorusu ise bizim değil, avukatınızın tapu müdürlüğü ya da mahkeme nezdinde yapacağı resmî bir başvurunun konusudur. Uludere ve Beytüşşebap dosyalarının Şırnak Adliyesi'nde görüldüğünü de plan yaparken hesaba katarız.
Temmuzda Cizre, ocakta Beytüşşebap: takvim ve bütçe
Şırnak'ta mevsim, ilçeye göre ters yönde çalışır. Cizre ve Silopi ovasında yaz çok sıcaktır ve gözlem saatleri sabaha ve akşama sıkışır; kış ise ovada görece yumuşak geçer, çalışma yıl boyu sürebilir. Merkez, Uludere ve Beytüşşebap'ta tablo tersidir: kar ve buzlanma yolları yavaşlatır, kimi günler yol tamamen kapanabilir. Fiyatı ve takvimi de bu tablo kurar: Silopi ile Cizre arasında gidip gelen birinin işi tek günde toplanabilirken, Beytüşşebap'taki bir köy için yol, konaklama ve olası erteleme birlikte hesaplanır. Kişinin günlerinin ne kadar tekrar ettiği ve işin Mardin ya da Siirt tarafına uzanıp uzanmadığı da hesaba girer. Karlı bir sabah iptal edilen günün nasıl telafi edileceği sözleşmede baştan yazılır. Kaç günde biteceğine ya da ne bulunacağına dair söz vermeyiz; verebileceğimiz söz, planın neye bağlı olduğunu açıkça göstermektir.
Silopi'de de Uludere'de de değişmeyen sınır
Cizre'deki bir nakliye alacağını da Uludere'deki bir miras işini de aynı kurallar bağlar. Özel araştırma için ayrı bir meslek kanunu bulunmadığından neyin yapılamayacağını genel hukuk belirler: Türk Ceza Kanunu özel hayatı ve kişisel verileri korur, KVKK verinin nasıl işleneceğini sınırlar, eşler arasındaki davalarda ise Türk Medeni Kanunu ve hâkimin takdiri devreye girer. Bunun sahadaki karşılığı nettir. Birinin konuşmalarına kulak vermek, telefonundaki mesajlara ya da sosyal medya hesabına girmek, aracının altına konum vericisi koymak, karşı tarafla konuşurken gizlice ses almak bizim işimiz değildir. Bir tanıdık aracılığıyla nüfus müdürlüğünden, bankadan ya da operatörden bilgi istemeyiz; kendimizi başka biri gibi tanıtarak soru da sormayız. Silopi'den gelen bir talep bunlardan birini içeriyorsa bunu ilk telefonda söyleriz. Velayet ya da boşanma dosyasında hangi bilginin ne ağırlık taşıyacağını hâkim tartar; hukuka aykırı yolla toplanmış bir bilgi bu tartıda size yük olur.
Şırnak İlçeleri
Şırnak'da Öne Çıkan Hizmetler
Sorular
Şırnak — Sık Sorulan Sorular
Silopi'de yaşayan eşimle ilgili boşanma davası Şırnak'ta mı görülür?+
Silopi'nin dosyaları kaynaklarımıza göre Cizre Adliyesi'ne gider; yani dava büyük olasılıkla Cizre'de açılır. Yine de Medeni Kanun davacıya seçenek tanır: eşlerden birinin oturduğu yerin yanında, ayrılmadan önce son altı ayı birlikte geçirdikleri yer de yetkili olabilir. Siz il merkezinde ya da başka bir ilde yaşıyorsanız tablo değişir; seçimi avukatınız yapar, raporu da o seçime göre hazırlarız.
Habur üzerinden yük gönderdim, Silopi'deki aracı firma kalan bedeli ödemiyor. Nereden başlamalıyım?+
Önce elinizdeki her şeyi değiştirmeden bir araya getirin: sevk notu, fatura, dekont ve mesajlar, tarihleriyle birlikte. Ardından avukatınızla takip yolunu konuşun. Bizim katkımız, aracı firmanın Silopi'de hâlâ faaliyet gösterip göstermediğini, adresini ve ticari kimliğini açık kaynak ve kısa bir kamusal gözlemle doğrulamaktır. Gümrük ve banka kayıtlarına bakılmaz; gerekirse bunları avukatınız mahkemeden ister.
Uludere'deki köy evimizi bir akrabamızın kullandığını düşünüyoruz. Kışın bakılabilir mi?+
Bakılabilir, ama kış işi zorlaştırır. Köy yolu kapalıysa ya da araç güvenle bekleyemiyorsa saha günü ertelenir. Ayrıca ekilmiş tarla, bakılmış bahçe gibi kullanım izleri karla örtülü aylarda pek seçilmez. Bu yüzden önce belge tarafı tamamlanır, kamusal yoldan fotoğraf çoğu zaman baharda çekilir. Eve ve avluya girilmez; tapu bilgisi avukatınız aracılığıyla resmî yoldan alınır.
İdil'deki bir iş ile Cizre'deki bir iş aynı saha gününe sığar mı?+
Çoğu zaman sığar. İki ilçe de Cizre Adliyesi'ne bağlı olduğu için notlar aynı mahkemeye göre hazırlanır; aradaki yol da dağ ilçelerine gidişle kıyaslanınca kısadır. Ancak kişinin düzeni belli saatlere bağlıysa, örneğin İdil'de sabah, Cizre'de akşam görülmesi gerekiyorsa, plan o saatlere göre kurulur. Bu birleştirme yol giderinin tek seferde karşılanmasını da sağlar.
Şırnak Üniversitesi'nde okuyan çocuğumuzdan günlerdir haber alamıyoruz. Ne yapmalıyız?+
Beklemeden polise ya da jandarmaya başvurun; üniversitenin öğrenci işleri ve kaldığı yurt ya da evin sahibiyle de kendiniz iletişim kurabilirsiniz. Resmî süreç başladıktan sonra son görüldüğü yer, kaldığı adres, okul güzergâhı ve açık kaynak izleri gibi bilgileri derleyerek o süreci destekleyebiliriz. Telefon ve konum kayıtlarına yalnız yetkili makamlar ulaşabilir.