Yozgat'ta bir kişinin nerede olduğu sorusunun çoğu zaman iki cevabı vardır: hafta içi ve hafta sonu. Ankara–Sivas hızlı tren hattının Yerköy ve Yozgat garları, il ile Ankara arasındaki gidiş gelişi kısalttı; haftasını iki şehir arasında bölen biri için yol artık eskisinden çok daha kısadır. Aynı ilde ise Akdağmadeni'nin maden ocağı, Boğazlıyan'ın pancar ovası ve Kadışehri'nin dağınık köyleri, raylardan çok uzak bir gündelik hayat sürdürür.
Bozok Yaylası'na yayılan on dört ilçe, birbirine uzak ve her biri farklı bir adliyeye bağlanabilen bir yapı kurar. İstanbul merkezli çalışıyoruz; Yozgat'ta bir büro ya da kalıcı ekip bulundurmuyoruz. Dosya önce belgeler ve açık kaynaklar üzerinden kurulur, Bozok Yaylası'nın hangi köşesine kaç gün gidileceği, ancak bu masa başı çalışma bittikten sonra yazılı olarak kararlaştırılır.
Yozgat'ta kullandığımız malzeme sadedir: gar çıkışında, çarşıda ya da köy yolunda yapılan açık gözlem, internette herkesin görebildiği izler, ticaret sicilinde yayımlanmış firma bilgileri ve sizin getirdiğiniz kantar fişi, sözleşme, mesaj gibi belgeler. Raporun bir davaya ya da icra takibine eklenip eklenmeyeceğine avukatınız karar verir.
Dokuz adliye, iki ağır ceza merkezi: Yozgat ve Boğazlıyan
İlin ana adliyesi Yozgat Adliyesi'dir. Kaynaklarımıza göre Akdağmadeni, Boğazlıyan, Çayıralan, Çekerek, Sarıkaya, Sorgun, Şefaatli ve Yerköy'ün kendi adliyeleri vardır. Küçük ilçeler bunlardan birine bağlanır: Aydıncık ile Kadışehri Çekerek'e, Saraykent Akdağmadeni'ne, Yenifakılı Boğazlıyan'a, Çandır Çayıralan'a. Ağır ceza mahkemesi Yozgat'ta ve Boğazlıyan'da bulunur; Sarıkaya ile Çayıralan'ın ağır ceza işleri Boğazlıyan'a gider. İlçe mahkemelerinin kararlarına itiraz edildiğinde dosya Kayseri'deki bölge adliye mahkemesine gider. Bu bağlantılar yeni düzenlemelerle değişebilir; tabloyu kesin bilgi değil, avukatınızla doğrulanacak bir taslak olarak okuyun. Tablonun pratik sonucu, mahkemenin her zaman en yakın yer olmamasıdır: Çandır'daki bir hukuk dosyası Çayıralan'da görülür, aynı yerden çıkan bir ceza işi ise Boğazlıyan'a gidebilir. Raporu yazarken bu ayrımı gözetir, yerleri ve saatleri hangi mahkemenin okuyacağını bilerek sıralarız; raporun hangi dilekçeyle dosyaya gireceği avukatınızın işidir.
Garlar kent dışında: hızlı tren yolcusunun izi
Yozgat ve Yerköy garları ilçe merkezlerinin içinde değil, köy sınırlarındadır; gara iniş ile kente varış arasında ayrıca bir yol vardır. Bu ayrıntı, hafta içi Ankara'da çalıştığını söyleyen bir eşin ya da bir çalışanın beyanını sınamak isteyenler için önemlidir. Kişinin hangi trenle geldiğini bilet kaydından öğrenmek bizim yapabileceğimiz bir iş değildir; bilet ve gar kamerası kayıtları kurumların elindedir ve gerekirse avukatınız aracılığıyla mahkemeden istenir. Yapılabilen şudur: önceden belirlenmiş birkaç günde gar çıkışı, otopark ve kente giden yol gibi kamusal noktalarda kişinin varış ve ayrılış saatleri not edilir, ardından bu saatler kişinin beyanıyla karşılaştırılır. Gar binası ve peron içinde kayıt yapılmaz, araca takip cihazı yerleştirilmez. Kişinin haftasının Ankara'da geçen kısmı gerekiyorsa orada da aynı yöntemle ele alınır ve iki şehir tek kronolojide birleştirilir.
Sorgun'da linyit, tuğla ve şeker fabrikası
Sorgun, ilin ikinci büyük ilçesidir ve tahıl ovasıyla bilinir. İlçenin şeker fabrikası pancarı işler; linyit ocaklarından çıkan kömür ilçede ayrı bir nakliye işi yaratır, tuğla ve yem üreten fabrikalar da sanayiyi oluşturur. Bu karışım iki tür talep doğurur. Birincisi işverenlerden gelir: raporlu günlerde başka işte çalışma iddiası, devamsızlık, nakliyecinin teslim ettiği yükle faturası arasındaki fark. İlk bakılan şey şirketin elindeki puantaj, sevk irsaliyesi ve kantar fişidir; saha bunların açıklayamadığı bir boşluk kalırsa devreye girer. Gözlem fabrikanın önündeki yol ya da çalışanın gittiği söylenen öbür işletmenin cadde cephesi gibi herkese açık yerlerden yapılır; tesis içine girilmez. İkincisi tüccarlardan gelir: tahıl ya da kömür bedelini oyalayan bir alıcı. Burada muhatabın ticari kimliği ticaret sicili ilanlarından, bugünkü faaliyeti ise kısa bir kamusal gözlemle doğrulanır. Sorgun'un kendi adliyesi olduğu için notlar çoğu zaman oraya göre hazırlanır.
Boğazlıyan ovası, Uzunlu Barajı ve Kayseri'ye bakan ticaret
Boğazlıyan, Bozok Yaylası'nın güneyinde, uzun ve soğuk kışların, kurak yazların yaşandığı bir ova ilçesidir. Uzunlu Barajı ovadaki tarım arazisinin bir bölümünü sular; şeker fabrikası ilçenin pancar üretimini işler. Kayseri'ye yakınlığı yüzünden ticaretin bir kısmı o yöne bakar: ürün Boğazlıyan'dan çıkar, alıcı Kayseri'de olabilir. Hasat sonrası ödenmeyen pancar ya da tahıl bedeli, yem ve gübre bayiliğinde biriken borç bu ilçenin tipik dosyalarıdır. Böyle bir dosyada önce kantar fişi, irsaliye, dekont ve yazışmalar değiştirilmeden tarih sırasına konur; alıcının Kayseri'de mi Boğazlıyan'da mı iş yaptığı açık kaynakla netleşir, gerekiyorsa Kayseri tarafındaki kısa gözlem de Boğazlıyan'daki günle aynı haftaya konur. Boğazlıyan'ın ağır ceza merkezi olması da önemlidir: Yenifakılı, Sarıkaya ya da Çayıralan'dan çıkan bir ceza dosyası burada görülebilir.
Akdağmadeni ile Saraykent: doğu ucunda maden ve köy
Akdağmadeni, ilin doğu ucunda, Sivas sınırına yakın ve kurşun-çinko madeniyle bilinen bir ilçedir; hızlı tren hattının da durakları arasındadır. Saraykent ise bu hattın yakınında, dosyaları Akdağmadeni Adliyesi'ne giden küçük bir ilçedir. Akdağmadeni'nin Merkez'e uzaklığı doksan kilometreyi aştığı için buraya bir saha günü ayrı bir yolculuk ister; mümkün olduğunda iki ilçedeki işler aynı seferde toplanır. Maden çevresinden gelen sorular çoğunlukla vardiya ve taşeron ilişkileriyle ilgilidir. Maden sahası kamusal erişime kapalıdır ve içinde gözlem yapılmaz; çalışma işverenin belgeleri ve servis güzergâhı gibi kamusal noktalarla sınırlı kalır. Köylerden gelen başvurular ise çoğu zaman miras kalan ev ve tarlanın kullanımı üzerinedir. Taşınmazın kamusal yoldan görülebilen durumu tarihli fotoğrafla belgelenir; avluya ya da parsele adım atılmaz; parselin kayıtlı sahibini avukatınız tapu müdürlüğünden ya da mahkeme kanalıyla öğrenir.
Çapanoğlu çarşısından Erdoğan Akdağ Yerleşkesi'ne
Merkez, yaklaşık bin üç yüz metre yükseklikte kurulu bir kenttir. Çapanoğlu Camii ve çevresindeki çarşı tarihî çekirdeği oluşturur; kentin hemen yanında Çamlık Milli Parkı uzanır. Yozgat Bozok Üniversitesi'nin Erdoğan Akdağ Yerleşkesi her eylül kente kiracı öğrenci getirir, haziranda bu daireler boşalır. Kayıtlı adres ile gerçekte kalınan yerin ayrışması bu yüzden sık görülür; borcunu ödemeden taşınan bir kiracının izi, kira sözleşmesi, okul ya da iş bilgisi ve açık kaynaklar karşılaştırılarak sürülür. Takipte kullanılacak kesin adresi ise avukatınız icra müdürlüğü üzerinden öğrenir. Kışın kar ve soğuk, sokaktaki yaya sayısını belirgin biçimde azaltır; dışarıda uzun süre bekleyen bir araç bu mevsimde daha çok dikkat çeker. Merkez'deki gözlem bu yüzden kışın kısa pencerelere, yazın ise kişinin düzenine göre seçilmiş birkaç güne dayanır.
Çekerek hattı: Aydıncık ve Kadışehri'nde köyde kalan mülk
İlin kuzeyinde Çekerek, kendi adliyesiyle Aydıncık ve Kadışehri'nin de dosyalarını görür. Bu hat küçük ilçe merkezlerinden ve dağınık köylerden oluşur; Kadışehri Merkez'e seksen kilometreyi aşan bir mesafededir. Buradan gelen başvuruların çoğu, başka şehirde yaşayan bir mirasçının köydeki ev ya da tarlanın kimin tarafından kullanıldığını öğrenmek istemesidir. Böyle bir dosya önce masa başında kurulur: elinizdeki eski tebligatlar, akrabalardan duyduklarınız ve kamuya açık izler karşılaştırılır. Ardından tarlanın ekili mi boş mu olduğu ya da evin kullanılıp kullanılmadığı kamusal yoldan tarihli fotoğrafla belgelenir. Ekim ve hasat aylarında kullanım dışarıdan daha kolay görülür; kışın kar örtüsü bu izleri saklar. Birkaç yüz kişilik bir köyde tanınmayan bir araç ilk gün konuşulur; bu yüzden saha ziyareti dakikalarla sınırlı tutulur, komşulara kimlik gizlenerek soru sorulmaz.
Sorgun otuz iki, Akdağmadeni doksan dört kilometre: süre ve bütçe
Mesafe, il içindeki planı en çok etkileyen etkendir. Kaynaklarımıza göre Sorgun Merkez'e yaklaşık otuz iki, Yerköy otuz üç, Şefaatli otuz altı kilometre uzaklıktadır; Sarıkaya, Saraykent ve Çekerek altmış kilometre dolayında, Boğazlıyan, Kadışehri, Çandır, Çayıralan ve Akdağmadeni ise yetmiş sekiz ile doksan dört kilometre arasında kalır. Yakın ilçeler Merkez'deki bir işle aynı güne sığabilir; uzak ilçeler ayrı yolculuk ister ve birbirine komşu ilçelerdeki işler, Boğazlıyan'daki bir işin Yenifakılı'ndakiyle, Çayıralan'dakinin Çandır'dakiyle birleştirilmesi gibi, aynı seferde toplanır. Kış ikinci etkendir: uzak ilçelerde karlı ya da buzlu bir gün, planlanan işi ertesi güne taşıyabilir. Üçüncüsü kişinin günlerinin ne kadar tekrar ettiği, dördüncüsü izin Ankara, Kayseri ya da Sivas'a uzanıp uzanmadığıdır. Bunları ilk telefonda birlikte tartar, sonra yazıya dökeriz; işin kaç günde biteceğine ya da ne çıkacağına dair söz vermeyiz.
Gar peronunda da köy yolunda da girmediğimiz alanlar
Hızlı trenle gidip gelen bir eşin dosyasıyla Kadışehri'ndeki bir tarla sorusu arasında yöntem farkı yoktur; ikisinde de çizgiyi kanun çizer. Özel araştırmayı düzenleyen ayrı bir yasa bulunmadığı için ölçü, Türk Ceza Kanunu'nun özel hayatı ve kişisel verileri koruyan suç tanımları, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve eşler arasındaki davalarda Türk Medeni Kanunu'dur. Bu yüzden telefon görüşmesine kulak vermek, mesaj kutusunu ya da sosyal medya hesabını açmak, araca iz süren cihaz bağlamak, gizlice ses almak, nüfus, tapu, banka ya da operatör kaydını içerideki bir tanıdık üzerinden öğrenmek ve başkası gibi davranarak soru sormak bizim yöntemlerimiz arasında yer almaz. Bunlardan birini içeren bir istek ilk telefonda reddedilir. Ayrı aile mahkemesi bulunmayan ilçelerde boşanma ve velayet işlerine asliye hukuk mahkemesi bakar; hangi mahkeme olursa olsun delile değer biçen hâkimdir ve kanuna aykırı yoldan gelen bilgi orada aleyhinize işler.
Yozgat İlçeleri
Yozgat'da Öne Çıkan Hizmetler
Sorular
Yozgat — Sık Sorulan Sorular
Çandır'da yaşayan biriyle ilgili dava neden Boğazlıyan'a değil Çayıralan'a gidiyor?+
Kaynaklarımıza göre Çandır hukuk işleri bakımından Çayıralan Adliyesi'ne bağlıdır; ağır ceza gerektiren işlerde ise dosya Boğazlıyan'a gider. Yani aynı ilçeden çıkan iki dosya iki ayrı yerde görülebilir. Yargı teşkilatı değişebildiği için dava açmadan önce yetkili yeri avukatınızla teyit edin. Hazırladığımız notlar hangi mahkemeye sunulacaksa ona göre düzenlenir.
Yerköy garından Ankara'ya gidip gelen eşimin bilet kayıtlarını bulabilir misiniz?+
Hayır. Bilet, gar kamerası ve benzeri kayıtlar kurumların elindedir; bu kayıtlar ancak resmî bir talep üzerine açılır ve o talebi biz yapamayız. Gerekiyorsa avukatınız bu kayıtları dava sürecinde mahkeme aracılığıyla isteyebilir. Bizim yapabileceğimiz, belirli günlerde gar çıkışı ve kente giden yol gibi kamusal noktalarda varış ve ayrılış saatlerini not etmektir.
Sarıkaya'daki kaplıca işletmesinde ortağım hesap vermiyor. Ne yapılabilir?+
Önce ortaklık sözleşmesi, hesap dökümleri ve yazışmalar avukatınızla birlikte incelenir; hesap verme yükümlülüğü hukuki bir sorudur. Saha tarafında işletmenin sezon boyunca açık olup olmadığı, doluluk ve çalışma saatleri gibi dışarıdan görülen faaliyeti kısa gözlemlerle not edilebilir; ortağın başka bir işletme açıp açmadığı ticaret sicili ilanlarından taranır. İşletmenin kasasına ya da kayıtlarına bizim aracılığımızla ulaşılmaz.
Kadışehri'ndeki tarlayı kimin ektiğini öğrenmek için hangi ay başvurmalıyım?+
Ekim ya da hasat dönemine denk gelen bir başvuru en verimlisidir, çünkü tarlanın kullanıldığı o haftalarda dışarıdan açıkça görülür. Kışın kar örtüsü bu izleri saklar ve köy yolu da kapanabilir. Yine de dosyayı beklemeden açmak iyi olur: belge ve açık kaynak tarafı kışın tamamlanır, saha günü uygun mevsime planlanır. Tapu bilgisi avukatınız aracılığıyla alınır.
Akdağmadeni ile Saraykent'teki iki iş aynı gün yapılabilir mi?+
Çoğu zaman evet. İki ilçe birbirine yakındır ve Saraykent'in dosyaları da Akdağmadeni Adliyesi'ne gider, yani notlar aynı mahkemeye göre hazırlanır. Merkez'den bu hatta gitmek uzun bir yolculuk olduğu için iki işi tek seferde toplamak yol giderini de azaltır. Kış aylarında hava koşulu bu birleştirmeyi zorlaştırabilir; o durumda gün ertelenir.